Tự xét nghiệm HIV

Bạn có thể biết tình trạng HIV của mình bằng bộ tự xét nghiệm HIV. Đây là lựa chọn thuận tiện, cho phép bạn xét nghiệm vào thời gian và tại nơi bạn cảm thấy an toàn, thoải mái. Đừng quên trao đổi cởi mở với bạn tình về xét nghiệm HIV và tình trạng của mỗi người — thấu hiểu lẫn nhau là nền tảng cho mối quan hệ an toàn, lành mạnh.

Dù kết quả xét nghiệm là gì, hãy nhớ rằng bạn không đơn độc. Có nhiều tổ chức và dịch vụ sẵn sàng hỗ trợ, tư vấn, giúp bạn lập kế hoạch chăm sóc và hướng dẫn phòng ngừa HIV. Bạn có thể dễ dàng tìm dịch vụ gần mình bằng công cụ tìm dịch vụ sức khỏe tình dục tại địa phương tại đây.

Tự xét nghiệm HIV là gì?

Tự xét nghiệm HIV, còn gọi là tự xét nghiệm nhanh, là cách kiểm tra kháng thể HIV ngay tại nhà hoặc tại một nơi riêng tư.

Phần lớn bộ tự xét nghiệm có thể cho kết quả trong khoảng 20 phút.

Các loại bộ tự xét nghiệm HIV

Bộ tự xét nghiệm HIV thường sử dụng máu đầu ngón tay hoặc dịch miệng. Tại Việt Nam, hãy hỏi cơ sở y tế được cấp phép về các bộ xét nghiệm hiện có và làm theo hướng dẫn kèm theo sản phẩm:

1. Bộ tự xét nghiệm HIV bằng máu đầu ngón tay

• Cách thực hiện: Dùng kim chích lấy một giọt máu nhỏ ở đầu ngón tay, rồi nhỏ lên dụng cụ xét nghiệm đi kèm trong bộ sản phẩm.
• Thời gian có kết quả: Khoảng 1–20 phút tùy nhãn hiệu.
• Độ chính xác: Hiệu quả xét nghiệm phụ thuộc vào sản phẩm và cách sử dụng đúng. Hãy đọc hướng dẫn của bộ xét nghiệm; xét nghiệm quá sớm có thể bỏ sót HIV.
• Ví dụ về bộ xét nghiệm:
  • INSTI HIV Self Test — Có kết quả trong 1 phút với một giọt máu.
  • CheckNOW® HIV Self-Test — Có kết quả trong 15 phút; công nghệ thế hệ thứ ba phát hiện kháng thể HIV-1 và HIV-2.
• Lưu ý:
  • Không khuyến nghị cho người có rối loạn chảy máu.
  • Không phù hợp với người đang điều trị HIV vì có thể cho kết quả âm tính giả.
  • Phải đọc kết quả trong khoảng thời gian quy định để bảo đảm độ chính xác.

2. Bộ tự xét nghiệm HIV bằng dịch miệng

• Cách thực hiện: Dùng que lấy mẫu quét dọc nướu hàm trên và hàm dưới để lấy dịch miệng, sau đó đặt que vào dung dịch xét nghiệm.
• Thời gian có kết quả: Khoảng 20 phút tùy nhãn hiệu.
• Độ chính xác: Xem thông tin hiệu quả xét nghiệm trong hướng dẫn của sản phẩm cụ thể; không dùng một tỷ lệ chính xác chung cho mọi xét nghiệm bằng dịch miệng.
• Ví dụ về bộ xét nghiệm: OraQuick® HIV Self-Test — Xét nghiệm bằng dịch miệng, có kết quả trong 20 phút.
• Lưu ý:
  • Tuân thủ thời gian chờ sau khi ăn, uống hoặc sử dụng sản phẩm chăm sóc răng miệng theo hướng dẫn của bộ xét nghiệm.
  • Tháo răng giả hoặc các vật che phủ nướu theo hướng dẫn sản phẩm trước khi lấy mẫu.
  • Đọc kết quả trong khoảng thời gian quy định để bảo đảm độ chính xác.

Lưu ý: Bộ tự xét nghiệm HIV là công cụ sàng lọc. Nếu kết quả dương tính (có phản ứng), bạn cần đến cơ sở y tế hoặc phòng khám xét nghiệm HIV để làm xét nghiệm khẳng định và được chăm sóc phù hợp.

Kết quả xét nghiệm HIV âm tính có ý nghĩa gì?

Kết quả âm tính không phải lúc nào cũng có nghĩa là bạn không nhiễm HIV. Điều này có thể do giai đoạn cửa sổ — khoảng thời gian từ khi có thể đã phơi nhiễm đến khi xét nghiệm phát hiện được kháng thể HIV.

Nếu xét nghiệm sau một lần có thể đã phơi nhiễm và có kết quả âm tính, hãy xét nghiệm lại sau giai đoạn cửa sổ của loại xét nghiệm đã sử dụng.

Nếu kết quả xét nghiệm lại sau giai đoạn cửa sổ vẫn âm tính và bạn không có thêm nguy cơ, thì bạn không nhiễm HIV.

Tuy nhiên, nếu bạn tiếp tục có hành vi nguy cơ cao, chẳng hạn:

• Quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ
• Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích

Bạn nên:

• Xét nghiệm ít nhất hai lần mỗi năm.
• Cân nhắc các biện pháp phòng ngừa như PrEP.

Kết quả âm tính của tôi có nghĩa là bạn tình cũng âm tính với HIV không?

Không. Tình trạng HIV của bạn chỉ phản ánh sức khỏe của bạn, không phản ánh tình trạng của bạn tình.

HIV không lây trong mọi lần quan hệ tình dục hoặc dùng chung kim tiêm; mức độ nguy cơ thay đổi tùy hành vi và loại phơi nhiễm.

Kết quả âm tính của bạn không thể xác nhận tình trạng HIV của bạn tình. Cách tốt nhất là trao đổi cởi mở.

Hãy trò chuyện với bạn tình về tình trạng HIV, tiền sử nguy cơ và cân nhắc cùng xét nghiệm để xây dựng lòng tin và sự an toàn cho cả hai.

Kết quả xét nghiệm HIV dương tính có ý nghĩa gì?

Nếu tự xét nghiệm có kết quả dương tính, bạn cần làm xét nghiệm khẳng định.

Nếu tự xét nghiệm hoặc xét nghiệm qua chương trình cộng đồng có kết quả dương tính, hãy đến cơ sở y tế ngay để được xét nghiệm tiếp theo.

Nếu xét nghiệm tại bệnh viện hoặc phòng xét nghiệm và kết quả ban đầu dương tính, cơ sở thường dùng cùng mẫu đó để làm xét nghiệm khẳng định.

Nếu xét nghiệm khẳng định cũng dương tính, điều đó có nghĩa là bạn đang sống chung với HIV. Bạn nên tiếp cận chăm sóc càng sớm càng tốt để được điều trị hiệu quả và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Giai đoạn cửa sổ theo từng loại xét nghiệm HIV

• Xét nghiệm kháng thể: Loại xét nghiệm này thường phát hiện HIV từ 23 đến 90 ngày sau phơi nhiễm. Phần lớn xét nghiệm nhanh và bộ tự xét nghiệm thuộc nhóm này.
• Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể bằng máu đầu ngón tay: Xét nghiệm này thường phát hiện HIV từ 18 đến 90 ngày sau phơi nhiễm.
• Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể bằng máu tĩnh mạch tại phòng xét nghiệm: Phương pháp này có thể phát hiện HIV từ 18 đến 45 ngày sau phơi nhiễm và thường được dùng tại phòng xét nghiệm y khoa.
• Xét nghiệm axit nucleic (NAT): Đây là xét nghiệm phát hiện HIV sớm nhất, thường xác định được vi-rút từ 10 đến 33 ngày sau phơi nhiễm.

Nếu xét nghiệm trong giai đoạn cửa sổ cho kết quả âm tính, hãy xét nghiệm lại sau khoảng thời gian được khuyến nghị. Hiểu ý nghĩa kết quả giúp bạn đưa ra quyết định có cơ sở cho sức khỏe và tương lai của mình.