Điều cần biết trước
Dự phòng HIV khẩn cấp sau khi có thể đã phơi nhiễm
- Đi khám ngay nếu phơi nhiễm trong vòng 72 giờ.
- PEP được dùng trong 28 ngày, kèm xét nghiệm theo dõi.
- Nếu phơi nhiễm lặp lại, hãy trao đổi về việc chuyển sang PrEP sau PEP.
PEP là gì?
PEP, hay dự phòng sau phơi nhiễm, là biện pháp phòng ngừa HIV khẩn cấp. Biện pháp này sử dụng thuốc kháng vi-rút sau khi có khả năng phơi nhiễm HIV, chẳng hạn qua quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc dùng chung kim tiêm.
Cần bắt đầu PEP trong vòng 72 giờ sau khi có khả năng phơi nhiễm.
Khi nào nên cân nhắc PEP?
Nếu bạn cho rằng gần đây mình có nguy cơ nhiễm HIV, chẳng hạn:
- Quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc gặp sự cố bao cao su
- Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích
- Bị xâm hại tình dục
Hãy tìm chăm sóc ngay, lý tưởng trong vòng 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ (3 ngày). Bắt đầu PEP càng sớm càng hiệu quả — mỗi giờ đều quan trọng. Nếu được kê đơn, cần dùng PEP đúng chỉ định trong đủ 28 ngày; lịch dùng thuốc tùy thuộc phác đồ.
PEP chỉ dành cho tình huống khẩn cấp
PEP được sử dụng trong tình huống khẩn cấp sau khi có khả năng phơi nhiễm HIV. Đây không phải biện pháp dùng hằng ngày hoặc thường quy.
- PEP không thay thế bao cao su hoặc PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm).
- Việc có nguy cơ phơi nhiễm thường xuyên không loại trừ chỉ định PEP khẩn cấp cho một lần phơi nhiễm gần đây. Nhân viên y tế có thể đánh giá PEP ngay và lên kế hoạch dùng PrEP sau đó.
- Nếu thường xuyên có nguy cơ, bạn nên trao đổi với nhân viên y tế về sử dụng PrEP, biện pháp phù hợp hơn cho phòng ngừa lâu dài.
PEP có chi phí bao nhiêu?
Liên hệ khoa cấp cứu bệnh viện hoặc phòng khám có thể đánh giá PEP ngay. Đừng chờ lịch hẹn trực tuyến thông thường hoặc chờ triệu chứng. Cho nhân viên y tế biết thời điểm phơi nhiễm và các thuốc bạn đang dùng.
Hỏi cơ sở về chi phí và phạm vi hỗ trợ cho việc khám đánh giá, thuốc và xét nghiệm theo dõi. Không có một mức giá chung cho mọi phòng khám; việc tìm hiểu giá không nên làm chậm đánh giá khẩn cấp.
Bạn nên gọi trước để hỏi chi tiết. Có thể tìm phòng khám hoặc bệnh viện gần bạn cung cấp xét nghiệm HIV và dịch vụ PEP khẩn cấp tại đây.
Tôi vẫn nên tìm chăm sóc sau 72 giờ không?
Có. PEP thường không được khuyến nghị sau 72 giờ, nhưng nhân viên y tế vẫn có thể lập kế hoạch xét nghiệm HIV, đánh giá các nhu cầu sức khỏe khác và trao đổi về phòng ngừa sau này. Nếu không chắc thời điểm, hãy nêu khoảng thời gian có thể xảy ra thay vì tự quyết định không cần chăm sóc.
Tôi có cần theo dõi sau khi dùng hết PEP không?
Có. Hoàn thành liệu trình không thay thế việc xét nghiệm theo dõi. Liên hệ người kê đơn nếu có tác dụng phụ hoặc quên liều, và báo cho họ về lần phơi nhiễm mới. Tiếp tục kế hoạch phòng ngừa đã thống nhất trong thời gian theo dõi, bao gồm chuyển sang PrEP khi phù hợp.
Mốc thời gian sau khi có thể đã phơi nhiễm
Đừng chờ có triệu chứng hoặc xét nghiệm sau mới đi đánh giá PEP; thời gian rất quan trọng.
| Giờ | Cần làm gì |
|---|---|
| Ngay lập tức–72 giờ | Liên hệ nhân viên y tế để đánh giá phơi nhiễm, xét nghiệm ban đầu và điều trị kịp thời nếu cần |
| Trong 28 ngày | Dùng thuốc theo chỉ định và liên hệ đội ngũ chăm sóc nếu có tác dụng phụ |
| Sau khi bắt đầu | Hoàn thành xét nghiệm theo dõi và lập kế hoạch dự phòng lâu dài |