PrEP

PrEP là gì?

PrEP, hay dự phòng trước phơi nhiễm, là thuốc dùng để phòng ngừa nhiễm HIV trước khi tiếp xúc với vi-rút. Khi dùng theo chỉ định của nhân viên y tế, PrEP có thể giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV qua quan hệ tình dục và dùng chung dụng cụ tiêm chích.

Mặc dù PrEP rất hiệu quả trong phòng ngừa HIV, thuốc không bảo vệ khỏi các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI) khác như giang mai, lậu hoặc herpes. Để được bảo vệ toàn diện, sử dụng bao cao su đều đặn vẫn rất quan trọng.

PrEP hiệu quả đến mức nào?

• Khi dùng hằng ngày theo chỉ định, PrEP giảm nguy cơ nhiễm HIV qua quan hệ tình dục đến 99%.
• Đối với người tiêm chích ma túy, PrEP giảm nguy cơ ít nhất 74%.
• Bỏ liều hoặc không tuân thủ hướng dẫn y tế có thể làm giảm hiệu quả.
• PrEP dạng tiêm hiện chưa được khuyến nghị cho người tiêm chích ma túy do dữ liệu nghiên cứu còn hạn chế.

PrEP cần bao lâu để đạt hiệu quả bảo vệ tối đa?

PrEP không bảo vệ ngay lập tức. Thuốc cần đạt nồng độ đủ trong cơ thể để ngăn HIV hiệu quả. Thời gian cần thiết tùy thuộc hình thức phơi nhiễm:

• Quan hệ hậu môn ở vai trò tiếp nhận: Cần dùng PrEP hằng ngày trong ít nhất 7 ngày để đạt mức bảo vệ tối đa.
• Quan hệ qua đường âm đạo hoặc tiêm chích ma túy: Cần dùng PrEP đều đặn trong ít nhất 21 ngày để đạt hiệu quả tối đa.
• Quan hệ ở vai trò đưa vào: Hiện chưa có dữ liệu kết luận về thời gian chính xác cần thiết để được bảo vệ.

Với PrEP dạng tiêm, nghiên cứu vẫn đang tiếp tục. Chưa có mốc thời gian được xác nhận để đạt mức bảo vệ tối ưu. Vì vậy, để đảm bảo hiệu quả tối đa, nên bắt đầu PrEP trước khi có khả năng phơi nhiễm và duy trì theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Có những dạng PrEP nào?

Các lựa chọn PrEP gồm: thuốc viên uống hằng ngày và thuốc tiêm tác dụng kéo dài. Mỗi lựa chọn cần được quyết định cùng bác sĩ. Các ví dụ dưới đây không phải danh sách đầy đủ và không đảm bảo những thuốc này có sẵn tại Việt Nam.

PrEP có chi phí bao nhiêu?

Hỏi phòng khám cung cấp những lựa chọn PrEP nào và quyền lợi y tế của bạn có chi trả tư vấn, xét nghiệm và thuốc không. Tình trạng cung cấp và chi phí khác nhau giữa các dịch vụ; xác nhận tổng chi phí và lịch theo dõi trước khi đặt hẹn.

Tại Việt Nam, hãy hỏi nhân viên y tế về tình trạng cung cấp PrEP, điều kiện sử dụng và chi phí hiện tại. Bạn có thể liên hệ:

• Bệnh viện công: bệnh viện tuyến tỉnh và các thành phố lớn
• Các tổ chức phi chính phủ (NGO)
• Phòng khám tư nhân

PrEP là biện pháp phòng ngừa HIV an toàn và hiệu quả. Nếu bạn có nguy cơ hoặc muốn tăng cường bảo vệ bản thân, tìm hiểu về PrEP và trao đổi với nhân viên y tế sẽ giúp xác định thuốc có phù hợp với mình hay không.