Điều cần biết trước
Hướng dẫn đầy đủ về xét nghiệm HIV, từ chọn loại xét nghiệm đến các bước sau khi có kết quả
- Xét nghiệm là cách duy nhất để xác nhận tình trạng HIV.
- Loại mẫu và thời gian từ lúc phơi nhiễm ảnh hưởng đến thời điểm có thể phát hiện HIV.
- Kết quả sàng lọc phản ứng cần được xét nghiệm khẳng định tại cơ sở y tế.
Xét nghiệm là cách duy nhất để biết chắc bạn có nhiễm HIV hay không. Khi biết tình trạng HIV của mình, bạn có thể đưa ra những quyết định có cơ sở và an toàn cho sức khỏe — từ phòng ngừa, điều trị đến bảo vệ những người bạn quan tâm.
Tại Hoa Kỳ, CDC khuyến nghị mọi người từ 13 đến 64 tuổi nên xét nghiệm HIV ít nhất một lần trong đời như một phần của chăm sóc sức khỏe định kỳ. Người có hành vi có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HIV nên xét nghiệm thường xuyên hơn. Ngay cả khi bạn và bạn tình chỉ có quan hệ với nhau, cả hai vẫn nên xét nghiệm để hiểu rõ tình trạng HIV của mỗi người.
Khi nào nên xét nghiệm HIV?
Xét nghiệm có thể là một phần của chăm sóc sức khỏe tình dục định kỳ, trước khi bắt đầu hoặc thay đổi mối quan hệ, trong thai kỳ, sau khi dùng chung dụng cụ tiêm chích hoặc sau khi quan hệ tình dục mà bạn không chắc đã được bảo vệ khỏi HIV. Bạn không cần có triệu chứng mới đi xét nghiệm, vì không thể khẳng định hoặc loại trừ HIV chỉ dựa vào vẻ ngoài hay triệu chứng.
Vì sao thời điểm và loại xét nghiệm lại quan trọng?
Mỗi loại xét nghiệm HIV đều có giai đoạn cửa sổ. Xét nghiệm quá sớm sau phơi nhiễm có thể cho kết quả âm tính ngay cả khi đã nhiễm HIV. Hãy cho nhân viên y tế biết thời điểm phơi nhiễm và việc bạn đã sử dụng PrEP, PEP hoặc thuốc kháng vi-rút khác để được tư vấn loại xét nghiệm và lịch xét nghiệm lại phù hợp.
Lên kế hoạch cho bước tiếp theo trước khi xét nghiệm
Hãy chọn nơi bạn có thể hỏi về cách nhận kết quả, cách bảo vệ thông tin cá nhân và nơi thực hiện xét nghiệm khẳng định hoặc điều trị. Nếu phơi nhiễm xảy ra trong vòng 72 giờ qua, hãy đi đánh giá để dùng PEP khẩn cấp thay vì chờ đến lịch xét nghiệm định kỳ sau đó.
Tôi nên làm gì sau khi nhận kết quả?
Trước khi ra về, hãy hỏi đây là kết quả sàng lọc hay đã được khẳng định, và liệu thời điểm xét nghiệm có đủ để phát hiện lần phơi nhiễm gần nhất hay chưa. Kết quả âm tính sớm có thể cần xét nghiệm lại. Kết quả sàng lọc có phản ứng cần được khẳng định. Nếu xác định nhiễm HIV, bạn có thể bắt đầu chăm sóc mà không cần chờ đến khi thấy mệt hoặc có bệnh. Hãy lưu lịch tái khám và thông tin liên hệ để hỏi khi cần, giúp kết quả xét nghiệm trở thành một kế hoạch chăm sóc cụ thể.
Tôi chọn dịch vụ và chuẩn bị đặt lịch như thế nào?
Dùng danh sách phòng khám để xem dịch vụ, địa điểm và giờ mở cửa. Hỏi về loại xét nghiệm, thời gian có kết quả, tổng chi phí và cách nhận kết quả riêng tư. Kiểm tra xem nơi đó có làm xét nghiệm khẳng định hay chuyển gửi đến cơ sở khác. Chọn nơi thuận tiện để quay lại theo dõi. Để tìm hiểu từng bước chuẩn bị và giai đoạn cửa sổ, hãy đọc hướng dẫn xét nghiệm chi tiết.
So sánh ba loại xét nghiệm HIV chính
Các khoảng thời gian dưới đây là ước tính chung khi không dùng thuốc kháng vi-rút. Hãy làm theo hướng dẫn xét nghiệm hoặc lời khuyên của bác sĩ.
| Loại xét nghiệm | Phát hiện gì | Khoảng thời gian phát hiện thông thường sau phơi nhiễm |
|---|---|---|
| NAT | Vật liệu di truyền của vi-rút | Khoảng 10–33 ngày |
| Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể tại phòng xét nghiệm bằng máu tĩnh mạch | Kháng nguyên p24 và kháng thể | Khoảng 18–45 ngày |
| Xét nghiệm kháng thể | Kháng thể HIV | Khoảng 23–90 ngày |
