Những điều bạn nên biết về xét nghiệm HIV

Xét nghiệm HIV là bước đầu tiên để chủ động chăm sóc bản thân. Khi biết tình trạng HIV của mình, bạn có thể đưa ra những quyết định phù hợp nhất cho sức khỏe.

Tôi có nên xét nghiệm HIV không?

Tại Hoa Kỳ, CDC khuyến nghị mọi người từ 13 đến 64 tuổi nên xét nghiệm HIV ít nhất một lần trong đời.

Tuy nhiên, nếu có một số hành vi hoặc yếu tố nguy cơ, bạn nên xét nghiệm thường xuyên hơn — đặc biệt nếu bạn:

• Là nam có quan hệ tình dục với nam
• Đã quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc âm đạo với người đang sống chung với HIV
• Có nhiều bạn tình kể từ lần xét nghiệm HIV gần nhất
• Đã dùng chung kim tiêm, bơm tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích khác
• Đã trao đổi quan hệ tình dục để lấy ma túy hoặc tiền
• Đã được chẩn đoán hoặc điều trị nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI)
• Đã được chẩn đoán hoặc điều trị viêm gan hoặc bệnh lao
• Đã quan hệ tình dục với người có bất kỳ hành vi nào nêu trên hoặc người mà bạn không biết tiền sử quan hệ tình dục

Trước lần quan hệ đầu tiên với bạn tình mới, hai bạn nên trao đổi cởi mở về tiền sử quan hệ tình dục, việc sử dụng ma túy nếu có và tình trạng HIV. Nếu có thể, hãy cân nhắc cùng đi xét nghiệm HIV để xây dựng lòng tin và bắt đầu mối quan hệ an toàn.

Các loại xét nghiệm HIV và cách hoạt động

Có ba loại xét nghiệm HIV chính, mỗi loại có phương pháp và ưu điểm riêng:

• Mẫu xét nghiệm thường là máu hoặc dịch miệng.
• Được FDA phê duyệt, các bộ tự xét nghiệm HIV thường là xét nghiệm kháng thể.
• Xét nghiệm bằng máu lấy từ tĩnh mạch thường chính xác hơn và có thể phát hiện HIV sớm hơn xét nghiệm bằng máu đầu ngón tay hoặc dịch miệng.

• Thường được sử dụng tại phòng xét nghiệm y khoa.
• Cần mẫu máu lấy từ tĩnh mạch, mặc dù một số xét nghiệm nhanh có thể dùng máu đầu ngón tay.
• Phát hiện HIV sớm hơn xét nghiệm chỉ tìm kháng thể.

• Cần lấy máu tĩnh mạch và xử lý tại phòng xét nghiệm.
• Có thể xác định một người có nhiễm HIV hay không và đo lượng vi-rút trong máu, còn gọi là tải lượng vi-rút.
• Phát hiện HIV sớm nhất trong các phương pháp xét nghiệm.

Được khuyến nghị cho người vừa có phơi nhiễm nguy cơ cao, có triệu chứng sớm của HIV hoặc có kết quả âm tính từ xét nghiệm khác nhưng vẫn có thể có nguy cơ.

Kết quả xét nghiệm HIV âm tính có ý nghĩa gì?

Kết quả âm tính không phải lúc nào cũng có nghĩa là bạn không nhiễm HIV. Điều này có thể do giai đoạn cửa sổ — khoảng thời gian từ khi phơi nhiễm HIV đến khi xét nghiệm có thể phát hiện vi-rút một cách đáng tin cậy.

Nếu bạn xét nghiệm HIV sau một lần có thể đã phơi nhiễm và nhận kết quả âm tính:

• Bạn nên xét nghiệm lại sau giai đoạn cửa sổ, tùy loại xét nghiệm đã thực hiện, ví dụ 2–4 tuần với NAT hoặc 3 tháng với xét nghiệm kháng thể.
• Nếu xét nghiệm lại sau giai đoạn cửa sổ, không có thêm nguy cơ và kết quả vẫn âm tính, điều đó có nghĩa là bạn không nhiễm HIV.

Tuy nhiên, nếu bạn tiếp tục có nguy cơ, chẳng hạn:

• Quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ
• Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích

• Bạn nên:

  • Xét nghiệm HIV ít nhất hai lần mỗi năm
  • Cân nhắc sử dụng PrEP hoặc các biện pháp phòng ngừa HIV khác để bảo vệ bản thân

Kết quả xét nghiệm HIV dương tính có ý nghĩa gì?

Nếu nhận kết quả dương tính từ bất kỳ loại xét nghiệm HIV nào, bạn cần làm xét nghiệm tiếp theo để khẳng định kết quả. Sau đây là một số tình huống:

• Nếu tự xét nghiệm HIV hoặc xét nghiệm qua chương trình cộng đồng và có kết quả dương tính → Bạn nên đến cơ sở y tế hoặc phòng khám để xét nghiệm khẳng định.
• Nếu xét nghiệm tại bệnh viện hoặc phòng xét nghiệm y khoa và kết quả sàng lọc ban đầu dương tính → Phòng xét nghiệm sẽ thực hiện xét nghiệm khẳng định trên cùng mẫu máu. Nếu kết quả khẳng định cũng dương tính, điều đó có nghĩa là bạn đang sống chung với HIV.

Xét nghiệm khẳng định rất quan trọng vì trong một số trường hợp có thể xảy ra dương tính giả. Vì vậy, đừng vội kết luận chỉ dựa vào một kết quả xét nghiệm.

Bạn nên tiếp cận chăm sóc và điều trị HIV càng sớm càng tốt để có kết quả sức khỏe lâu dài tốt nhất.